← 64 quẻQuẻ 7 / 64

Quẻ 7: Địa Thủy Sư

Ngoại quái (trên)

Khôn

Đất · Thổ

Nội quái (dưới)

Khảm

Nước · Thủy

Thoán từ

師:貞,丈人吉,无咎.

Sư: Trinh, trượng nhân cát, vô cứu.


Dịch

Quân đội mà chính đáng (có thể hiểu là bên chỉ), có người chỉ huy lão thành thì tốt, không lỗi.


Giảng

Trên là Khôn, dưới là Khảm mà sao lại có nghĩa là đám đông, là quân đội? Đại tượng truyện bảo Khôn là đất, Khảm là nước, ở giữa đất có nước tụ lại, tượng là quân chúng nhóm hợp thành đám đông. Thoán truyện giảng: xuất quân là việc nguy hiểm (quẻ Khảm), độc hại, nhưng nếu xuất quân vì chính nghĩa (trinh chính), để trừ bạo an dân thì dân sẽ theo (Khôn: thuận), sẽ giúp đỡ mình, mình sai khiến được, thì sẽ tốt, lập được nghiệp vương thống trị thiên hạ, không có tội lỗi.

Hào từ

Sơ lục

初六:師,出以律,否臧,凶.

Âm ━ ━

Dịch

Hào 1, âm: Ra quân thì phải có kỷ luật, không khéo (chữ phủ tàng nghĩa là bất thiện) thì xấu.


Giảng

Đây là bước đầu ra quân, phải cẩn thận, có kỷ luật nghiêm nhưng khéo để khỏi mất lòng dân, quân.

Cửu nhị

九二:在師,中,吉,无咎,王三錫命.

Dương ━━━

Dịch

Hào 2 dương: Trong quân, có đức trung thì tốt, không tội lỗi, được vua ba lần ban thưởng.


Giảng

Hào này là hào dương độc nhất trong quẻ, thống lĩnh quân âm. Nó đắc cương, đắc trung, lại được hào 5, âm ở trên ứng thuận với nó, như một vị nguyên thủ giao toàn quyền cho một vị tướng. Nhờ nó đắc trung; nên tốt, không bị tội lỗi, mà được nhiều lần ban thưởng.

Lục tam

六三:師,或輿尸,凶.

Âm ━ ━

Dịch

Hào 3, âm: bất chính (vì hào âm mà ở ngôi dương) lại bất trung, xấu, thất trận, có thể phải chở xác chết về.


Giảng

Hào 3 đã âm nhu lại bất chính (vì hào âm mà ở ngôi dương) lại bất trung, xấu, thất trận, có thể phải chở xác chết về.

Lục tứ

六四:師,左次,无咎.

Âm ━ ━

Dịch

Hào 4, âm: Ra quân rồi mà lui về đóng (thứ) ở phía sau (tả) không có lỗi.


Giảng

Hào này tuy bất trung nhưng đắc chính, không có tài (hào âm) nhưng biết liệu sức mình, hãy tạm lui, không tiến để khỏi hao quân, đó là phép thường hễ gặp địch mạnh thì tránh đi, cho nên không bị lỗi.

Lục ngũ

六五:田有禽,利執言,无咎,長子師師,弟子輿尸,貞凶.

Âm ━ ━

Dịch

Hào 5 âm: Như đồng cỏ muông thú (về phá), bắt chúng (chữ ngôn ở đây dùng như chữ chi, thay chữ cầm) thì lợi. Dùng người lão thành làm tướng súy để cầm quân, nếu dùng bọn trẻ (tài kém) thì phải chở thây mà về, và dù danh nghĩa chính đáng (trinh) kết quả vẫn xấu.


Giảng

Hào 5 này, âm, ở vị chí tôn, tượng ông vua ôn nhu và thuận đạo trung, không gây chiến, vì quân địch lấn cõi (như muông thú ở rừng về phá đồng) nên phải đánh đuổi đi, bắt chúng mà không có lỗi. Ông vua ấy giao quyền cầm quân cho vị lão thành (hào 2 ở dưới) là người xứng đáng, nếu giao cho bạn trẻ bất tài (như hào 3) hoặc để chúng tham gia vào thì sẽ thất bại, dù chiến tranh có chính nghĩa, cũng phải chở xác về, mang nhục.

Thượng lục

上六:大君有命,開國承家,小人勿用.

Âm ━ ━

Dịch

Hào trên cùng, âm: (Sau khi khải hoàn) vua ra lệnh gì quan hệ đến việc mở nước trị nhà thì đừng dùng kẻ tiểu nhân (dù họ có công chiến đấu).


Giảng

Hào này ở trên cùng, trở lúc thành công, vua luận công mà khen thưởng. Kẻ tiểu nhân tuy có tài chiến đấu, lập được công thì cũng chỉ thưởng tiền bạc thôi, không nên phong đất cho để cai trị, giao cho địa vị trọng yếu trong nước, vì công việc kiến thiết quốc gia phải người có tài, đức mới gánh nổi.

Cùng cung Khảm (Thủy) · Thủy

Tám quẻ thuộc cùng một cung.

Xem đủ 64 quẻ