Làm quen với bộ bài Rider-Waite-Smith
Bộ bài gồm 78 lá: 22 lá Ẩn Chi Lớn và 56 lá Ẩn Chi Nhỏ, chia thành bốn bộ. Hình ảnh quen thuộc của Rider-Waite-Smith gắn với họa sĩ Pamela Colman Smith và tác giả Arthur Edward Waite. Đây là hệ biểu tượng của Tarot, khác với cách lập quẻ Kinh Dịch hay lá số Can Chi.
Khi đọc một trải bài, ý nghĩa của từng lá được đặt cạnh vị trí của nó và câu chuyện bạn đang hỏi. Một lá bài không cần phải nói hết về bạn. Điều có ích có thể chỉ là một chi tiết khiến bạn dừng lại, nhìn rõ hơn cảm xúc của mình hoặc nhận ra một câu hỏi chưa từng đặt ra.
Ba truyền thống bài Tarot: Marseille, Rider-Waite-Smith và Thoth
Rider-Waite-Smith không phải bộ bài gốc duy nhất của Tarot. Marseille, Rider-Waite-Smith và Thoth là ba truyền thống hình ảnh và diễn giải đáng đặt cạnh nhau, không phải ba mức độ chính xác. Hiểu sự khác biệt này giúp bạn biết vì sao cùng tên một lá bài nhưng hai cuốn sách có thể hướng người đọc đến những chi tiết khác nhau.
Tarot de Marseille: chú ý số, chất bài và bố cục
Ở các lá số của mẫu Marseille, hình ảnh chủ yếu là biểu tượng của bộ Gậy, Cốc, Kiếm hoặc Tiền được sắp xếp theo số lượng, cùng những chi tiết trang trí, thay vì một cảnh sinh hoạt có nhân vật. Cách đọc vì thế thường chú ý đến số, chất bài, bố cục và các lá xung quanh. Đây không phải bộ bài “thiếu hình”; nó tổ chức hình ảnh theo một cách khác.
Thứ tự hai lá cũng là một khác biệt dễ đối chiếu: Công Lý (Justice) mang số VIII, Sức Mạnh (La Force) mang số XI, ngược với Rider-Waite-Smith. Nếu chỉ nhớ số mà không nhìn tên và hình lá bài, người học rất dễ đem lời giải của lá này sang lá khác.
Rider-Waite-Smith: nhiều lá số trở thành những cảnh để quan sát
Bộ bài xuất bản năm 1909 với phần hình của Pamela Colman Smith và sự định hướng của Arthur Edward Waite. Các lá số có hình minh họa riêng, nhiều lá đặt nhân vật vào những cảnh với cử chỉ, đồ vật và không gian cụ thể. Người đọc có thêm một lối vào qua câu chuyện trên tranh, bên cạnh số và chất bài. Những bộ bài có minh họa cho lá số đã tồn tại trước đó, nên không nên gọi đây là lần đầu tiên trong toàn bộ lịch sử Tarot.
Thoth: Crowley và Harris xây dựng một hệ biểu tượng riêng
Aleister Crowley phát triển ý tưởng và viết The Book of Thoth; Frieda Harris thực hiện phần tranh. Các lá số dùng bố cục hình học, màu sắc và những tương ứng huyền học, khác với lối dựng cảnh của Rider-Waite-Smith. Nhiều lá có tên gợi ý riêng, chẳng hạn Chín Cốc mang tên Happiness.
Thoth cũng dùng những tên như Adjustment cho Công Lý, Lust cho Sức Mạnh và Art cho Tiết Độ. Thay đổi ấy gắn với cách Crowley giải thích bộ bài, không chỉ là đổi nhãn cho đẹp. Bạn nên đọc phần hình của Harris cùng tài liệu dành cho Thoth, thay vì mặc nhiên lấy toàn bộ ý nghĩa của Rider-Waite-Smith áp sang.
maihoathon hiện dùng Rider-Waite-Smith cho các trải bài. Marseille và Thoth được giới thiệu để bạn hiểu thêm bối cảnh, không phải hai bộ bài đang được dùng thay thế trong kết quả.
Pamela Colman Smith và Arthur Edward Waite: hai đóng góp riêng biệt
Tên Rider-Waite-Smith nhắc đến nhà xuất bản cùng hai người đóng góp vào bộ bài. Tách phần việc của Waite và Smith giúp bạn biết một nhận xét đang dựa trên văn bản hướng dẫn hay trên chi tiết quan sát được trong tranh.
Arthur Edward Waite: hệ thống hóa phần giải thích bằng chữ
Trong The Pictorial Key to the Tarot, Waite trình bày hình tượng, ý nghĩa chiêm bốc và các cách trải bài. Phần chữ của ông là một nguồn xác định để đối chiếu, không phải toàn bộ những gì người đọc ở các thế hệ sau có thể nghĩ về hình ảnh ấy. Khi gặp một lời giải khác với sách, điều hữu ích là tìm xem phần nào đến từ Waite, phần nào là cách diễn giải được bổ sung về sau.
Pamela Colman Smith: hình ảnh cũng góp phần tạo nên ý nghĩa
Smith vẽ 78 lá bài. Ở nhiều lá số, tư thế nhân vật, khoảng cách giữa họ và những đồ vật trong cảnh mở ra các liên tưởng mà một danh sách từ khóa khó truyền đạt hết. Vì vậy, tranh của bà không nên được xem chỉ như phần trang trí cho văn bản của Waite.
Trong bài viết về mỹ thuật Should the Art Student Think? năm 1908, Smith khuyến khích quan sát trang phục, khuôn mặt và tư thế để tìm hiểu nhân vật trong tranh. Mary K. Greer sau này dẫn lại bài viết ấy khi bàn về việc quan sát lá bài. Đây là một liên hệ đáng suy ngẫm, nhưng bài viết của Smith không phải cẩm nang đọc Tarot chính thức.
Ý nghĩa lá bài được tham khảo từ đâu?
Nguồn nền tảng đang dùng là The Pictorial Key to the Tarot (1910) của Arthur Edward Waite. Cả ý nghĩa thuận vị và nghịch vị đều được tham khảo từ tác phẩm này, thay vì ghép các đoạn giải thích không rõ tác giả thành một hệ ý nghĩa chung.
Chọn một nguồn giúp bạn biết điểm xuất phát của lời giải, nhưng không có nghĩa Tarot chỉ có một cách đọc. Những tác giả và trường phái khác, kể cả trong chính truyền thống Rider-Waite-Smith, có thể diễn giải cùng một hình ảnh theo cách khác (xem mục "Đọc thêm ngoài Waite" bên dưới). Phần gợi mở cho câu chuyện của bạn cũng không nên được hiểu là lời trích nguyên văn từ Waite.
Lá bài xuôi và ngược nói lên điều gì?
Thuận vị là khi lá bài ở chiều xuôi; nghịch vị là khi lá bài xuất hiện ở chiều ngược. Hai chiều đọc có thể nhấn mạnh những khía cạnh khác nhau của cùng một hình ảnh. Không nên mặc định lá xuôi luôn tốt, lá ngược luôn xấu, hoặc chỉ một lá có thể quyết định kết quả của cả câu chuyện.
Việc đọc lá ngược không có một quy tắc chung cho mọi người dùng Tarot. Waite ghi ý nghĩa nghịch vị trong các mục mô tả lá bài và phần ý nghĩa bổ sung; trong khi những cách đọc theo tương quan nguyên tố, thường được bàn trong truyền thống Golden Dawn, còn xét một lá được các lá lân cận hỗ trợ hay làm suy yếu. Hai cơ chế ấy không đồng nghĩa: một lá đang xuôi vẫn có thể được diễn giải khác khi đặt cạnh những lá khác.
Do đó, khi so hai lời giải, hãy kiểm tra cả bộ bài, vị trí trong trải và quy ước xuôi, ngược mà người đọc đã chọn. Không nên cho rằng tất cả người dùng Marseille hoặc Thoth đều phải đọc theo đúng một cách.
Hai Cốc (Two of Cups) là một ví dụ cần đọc cả phạm vi của nguồn. Mục mô tả chính không có đoạn nghịch vị riêng, nhưng ở mục 4 của Phần III, Some Additional Meanings of the Lesser Arcana, Waite có ghi nghĩa ngược là Passion. Vì vậy, không nên nói rằng ông hoàn toàn không viết nghĩa ngược cho lá này.
maihoathon hiện dùng một quy ước riêng khi Hai Cốc xuất hiện ngược: đọc ý nghĩa thuận vị theo hướng suy yếu, bị trì hoãn hoặc gặp cản trở. Đây không phải bản dịch của từ Passion trong phần bổ sung, cũng không phải quy tắc duy nhất của Tarot.
Đọc thêm ngoài Waite: Rachel Pollack và Mary K. Greer
Cùng làm việc với hình ảnh Tarot, người viết có thể đặt trọng tâm ở lịch sử biểu tượng, chiều sâu câu chuyện hoặc việc người đọc tự tìm hiểu mình. Rachel Pollack và Mary K. Greer được giới thiệu ở đây để bạn đọc thêm theo những hướng ấy; tác phẩm của họ không phải nguồn ý nghĩa lá bài đang dùng trên maihoathon.
Rachel Pollack: đặt biểu tượng cạnh thần thoại và trải nghiệm nội tâm
Seventy-Eight Degrees of Wisdom đi xa hơn một danh sách nghĩa ngắn cho từng lá. Pollack liên hệ hình ảnh với thần thoại, lịch sử Tarot và cách diễn giải tâm lý, giúp người đọc theo dõi vì sao một biểu tượng có thể mang nhiều lớp nghĩa. Đây là một hướng diễn giải, không phải cách dùng lá bài để đánh giá hay chẩn đoán tâm lý một người.
Nếu phần chữ của Waite cho bạn một điểm xuất phát để tra cứu, cách viết của Pollack gợi việc dừng lại lâu hơn ở câu chuyện và những liên hệ của hình ảnh. Không nên vì lời giải mới nghe gần gũi hơn mà coi nó là nguyên nghĩa duy nhất của lá bài.
Mary K. Greer: người đọc tham gia vào việc tìm nghĩa
Tarot for Your Self: A Workbook for the Inward Journey dùng các bài tập, đối thoại, hình dung và cách trải để người đọc tự khám phá mối liên hệ của mình với lá bài. Trọng tâm không chỉ là học thuộc tác giả nói gì, mà còn là ghi nhận điều mình thấy, cảm nhận và muốn hỏi thêm khi làm việc với một hình ảnh.
Đặt hai tác giả cạnh nhau, bạn có thể chọn một lối học phù hợp: đọc phần phân tích biểu tượng của Pollack, rồi thử tiếp cận thực hành qua bài tập của Greer. Đây là gợi ý đọc sách, không phải khẳng định hai tác giả thuộc hai trường phái đối lập hay một cách đọc có khả năng biết trước tương lai tốt hơn cách kia.
Về hình ảnh và quyền sử dụng
Hình ảnh trên maihoathon sử dụng bản quét bộ Rider-Waite-Smith với tranh của Pamela Colman Smith, bộ bài xuất bản lần đầu năm 1909. Nguồn hình được ghi nhận là Wikimedia Commons. Tác giả phần hình và tác giả phần chữ được nhắc riêng để công sức của mỗi người không bị lẫn vào một tên gọi chung.
Nếu muốn sử dụng lại hình ảnh, bạn nên kiểm tra thông tin của từng tệp, từng phiên bản và quy định tại nơi sử dụng. Không nên mặc nhiên coi mọi bản quét, bản vẽ lại hay bản tô màu mới của cùng một bộ bài đều có quyền sử dụng giống nhau.
Giữ quyền lựa chọn ở phía mình
Một trải bài có thể gợi ý điều đáng suy nghĩ, nhưng không xác nhận suy nghĩ thầm kín của người khác hay bảo đảm điều gì sẽ xảy ra. Bạn vẫn cần thông tin thực tế và những cuộc trò chuyện trực tiếp để hiểu câu chuyện của mình.
Nếu có điều chạm đến bạn trong lời giải, hãy xem đó là lời mời tìm hiểu thêm. Bạn có thể giữ lại một câu hỏi, cân nhắc một cách nhìn mới, rồi tự quyết định điều gì phù hợp với hoàn cảnh hiện tại.
Nguồn để bạn đọc và đối chiếu thêm
Phần ý nghĩa lá bài trên maihoathon tham khảo văn bản của Waite tại The Pictorial Key to the Tarot, Part III. Năm 1910 được ghi ở trang thông tin xuất bản của bản tái bản năm 1922 trên Wikisource.
Về cấu trúc các bộ bài, bạn có thể đọc mục Rider-Waite Tarot, Thoth Tarotvà bài so sánh của Labyrinthos về Marseille, RWS và Thoth. Đây là nguồn giới thiệu các truyền thống, không phải chứng nhận về hiệu quả chiêm bốc.
Bài Pamela Colman Smith on Reading the Cardscủa Greer dẫn lại bài viết mỹ thuật năm 1908 của Smith. Bạn cũng có thể xem giới thiệu sách Seventy-Eight Degrees of Wisdomvà Tarot for Your Self. Những tài liệu này là nguồn đọc thêm, không được trình bày như lời gốc của Waite.